Apa Kang Diarani Wacana Deskripsi


Wacana Diskripsi



Cambuk deskripsi asale saka basa Latin yaiku descripcere kang tegese nulis utawa njlentrehake sakwijining portal/perkara.

Wacana deskripsi yaiku teks kang nggambarake objek  kanthi intensi cak agar wong kang maca ngrasa congah nyawang dhewek objek kang digambarake.

Dadi, tegese bacaan deskripsi yaiku wacan kang nggambarake sawijining bab kang adhedhasar kasunyatan, nggunakake tetembungan cetha lan kaprinci. Ancase saka wacana deskripsi yaiku menehi penyorotan utawa peprincen sawijining obyek saengga pamaca kaya-mewah melu weruh, ngrungokake, ngrasakake, utawa ngalami apa kang dijlentrehake ing teks kasebut. Tuladhane, arep nggawe wacana deskripsi babgan omah, mesti kang digambarake yaiku, wujude omah, gedhene omah, jinis wangunane, desain arsitekture, lan bab liyane kang bisa nggambarake omah kasebut. kanthi cara mangkono, pamaca bisa mangerteni blegere omah lumantar teks kang ana.

Deskripsi uga duwe teges rekapitulasi utawa bayangan. Mrinci tegese gambarake perkara tartamtu. Carane nulis deskripsi, pesuluh ngamati (ngemati kanthi premati) incaran kang didadekake mata air garitan. Target sing dirinci/digambarake bisa samubarang; prastawa, pawongan, kawanan, tanduran, mileu, alam, lsp.

Miturut wujud carane njlentrehake, deskripsi kaperang dadi telung spesies, yaiku:

1.

Deskripsi wong utawa komoditas utawa kewan, yaiku deskripsi kang nerangake babagan ciri fisik utawa melok alat penglihatan utawa tingkah lakune.

2.

Deskripsi panggonan utawa tiang, yaiku deskripsi kang nerangake babagan panggonan utawa papan.

3.

Deskripsi kadadeyan, yaiku deskripsi kang nerangake babagan kadadeyan.

Deskripsi kang adhedhasar pengamatan kalebu rincian/cerminan kasunyatan. Gambaran kasunyatan iki mratelakake rupiah pawongan, panggonan, kewan, prastawa, dagangan, lsp Bisa digambarake/dirinci kanthi trep berada kahanan sing saknyatane.

Tuladha  deskripsi:

a.

Deskripsi produk umpamane bisa njlentrhake dandan, model, wujude lsp

b.

Deskripsi pawongan umpamane bisa njlentrehake praupane, dedege, wateke lsp.

Wacan deskripsi tumrap barang bisa ditulis kanthi landhesan ngamati utawa ngrungokake. Tuladhane saka ngrungokake siaran spontan pertandhingan bal-balan tinggal radhio peserta bisa nulis wacan deskripsi kang nggambarake kahanane pertandhingan.

Ciri-ciri wacana deskripsi:

1.

Nggambarke samubarang

2.

Nggunakake panca indra  (pandeleng, pangrasa, pangrungu, pangganda, lan pangecap).

3.

Bisa ngajak pamaca kaya-kaya pamaca bisa ndeleng dhewe, ngrasa dhewe,krungu dhewe,ngambu/ngganda dhewe,lan ngecap dhewe.

Kaya dene tipe referensi liyane, wacana deskripsi nduweni struktur.
Teks deskripsi iku nduweni rong struktur, yaiku
deskripsi mahajana
lan deskripsi bagean, titikane deskripsi awam yaiku awujud pranyatan umum obyek kang digambarake. Dene
deskripsi bagean
yaiku bagean-bagean obyek kang digambarake.

Kajaba nduweni struktur, teks deskripsi dapat dititeni saka perangan-perangan ing ngisor iki:

1.

Nggabarake sawijining gapura.

2.

Anggone nggambarake sawijining bab dilakoni kanthi cara ngrangsang kabeh indera manungsa.

3.

Bisa nggawe pamaca utawa wong sing krungu dapat ngrasakake lan weruh dhewe bab kang digambarake.

4.

Menehi panjlentrehan ngenani obyek kang dideskripsikake, bisa awujud warna, ukuran, celak lan liya-liyane.

5.

Pola pengembangane awujud spesial lan obyektif.

a.

Pola pengembangan spesial yaiku pola pengembangan teks deskripsi kang adhedhasar urutane wektu.

b.

Pola pengembangan sudhut pandang utawa objektif yaiku pola pengembangan teks deskripsi kang adhedhasar kayu lan posisi dabir sajroning nyawang sawijining bab.

Urut-urutane nulis wacana deskripsi:

1.

Nemtokake underaning perkara (tema)

2.

Ngumpulake katrangan kanthi njingglengi gapura kanga rep ditulis.

3.

Nyathet perangan-perangan ki kanthi tlesih.

4.

Nulis kasile njingglengi mau kanthi urut, cetha, urip,lan nggunakake tembung-senawat kang trep.

5.

Naliti lan mbenerake ukara cak agar dadi catatan kang becik.

Ø


Nemtokake Trik-anak kunci Isi Teks Deskripsi

Miturut  papan ukara baku,  paragrap kaperang dadi lima jinis :


1.



Paragrap deduktif


Paragrap deduktif yaiku paragrap kang ukara bakune mapan ana wiwitane paragrap.

Dijlentrehake saka bab kang umum ( kagambarake ing ukara baku ) tumuju bab kang luwih kusus ( kagambarake ing ukara panerang )


2.



Paragrap induktif






Paragrap induktif titikane mapaning pungkasaning/wasananipun / buri paragrap.


Diandarake kanthi cara ngudal bab kang kusus  tumuju bab kang sipate umum.


3.



Paragrap deduktif-induktif



Paragrap deduktif-induktif yaiku alinea kang ukara bakune mapan ana ngarep lan pungkasaning paragrap. Ukara baku iki mapan ing wiwitan paragrap, sabanjure diterangake lumantar ukara-ukara panerang, nuli disimpulake maneh ing pungkasaning paragrap.


4.



Paragrap ineratif



Paragrap ineratif yaiku paragrap kang ukara bakune mapan ana tengah-tengahing paragrap.


5.



Paragrap tanpa ukara protokoler



Ora saben paragrap nduweni ukara baku. Nanging ora ateges paragrap kuwi ora nduwe gagasan halal, awit gagagasan baku dipapanake ana kabeh ukara. ukara iki kerep digunakake  ing carita (teks Cerita)

1.

Andharna kanthi gamblang  apa kang diarani wacana  deskripsi!

2.

Andharna titikane teks deskripsi!

3.

Andharna urut-urutane nulis teks deskripsi!


4.

Miturut wujud carane njlentrehake, deskripsi kaperang dadi telung jenis. Sebutna lan jlentrehna!

5.

Apa ancase panulisan teks deskripsi?




Tuladha wacana deskripsi :





OMAH Aturan JAWA

Omah adat Jawa kang salah sijine yaiku Joglo, kang dibangun miturut kapercayan utawa filsafat Jawa. Omah Joglo nduweni ciri kang singularis yaiku payone kang dhuwur lan wujude bujur sangkar.

            Wewangunan omah joglo iku ana perangan peerangan kang gumathok, ing antarane yaiku:

Dhumunung ing ngarep dhewe, fungsi utamane kanggo nampa tamu. Perangan iki tansah dibukak minus wates ruwangan. Wujud kang tinar buka iki ora sonder ngemu teges.Iki aweh pralambang luhure pribadi Jawa kang tansah tinarbuka lan mentingake lega dada lan kekadangan. Uga nglambangake sipat rinaket ing antarane kang duwe omah karo tamu kang rawuh, luwih-luwih kudu bisa ngurmati. Ruwangan iki uga digunakake kanggo ngrembug sawenehe perkara kang asipat kadonyan. Umpamane ngrembug babagan pagaweyan, bisnis, jual beli, lan sapiturute. wujud ruwangan kang tinarbuka iku uga minangka sawijining karep njumbuhake karo iklim mileu kang tropis mula ruwanganne digawe teras kang jembar ing sisih ngarepe, ora kena soroting srengenge amarga kanthi payon gantung kang amba, menthang nganthi tekan pojok-pojok payon joglo.

Janjane ruwangan iki isih kalebu papan umum/awam. Ing jaman biyen ruwangan iki kerep digunakake kanggo gelar wayang kulit utawa ritual tradhisional liyane. Amarga kerep digunakake kanggo gelar n komedi didong kulit, mula dijenengke
pringgitan
saka pecut ringgit kang ateges n komedi didong. Wewangunan iki uga ora sonder teges. Ruwangan iki dibangun kanthi ancas nuduhake ringgit manungsa iku duwe bahara nguri-uri lan ngrembakakake seni lan budaya. Mula ing jamane seni lan budaya tradhisional isih kuncara anjayeng bawana (kondang), amarga img saben omah joglo diwenehi ruwangan pringgitan.

Wujude persegi lan tinutup deneng gedheg ing patang hindar. Perangan iki minangka perangan kang paling terdahulu lan baku ing wewangunan omah tradhisional Jawa. Perangan ndalem iku perangan kang digunakake kanggo kulawarga, mula asipat luwuh tinutup. iki nudhuhake sungguhpun urusan kulawarga iku dirembug kanthi bebarengan, lan wong liya ora kudu ngerti urusan pribadine  kulawarga. Mula pribadine manungsa iku sejatine kudu bisa njaga kawibawane kulawarga, ora kena martakake kahanan kang ana ing sajroning kulawarga. Umpama ana perkara kang kudu dirembug, kudu dirembug kanthi musyawarah kulawarga. Kanthi cara musyawarah dapat ngudhari parkara kang sekali lagi disandhang.

Ruwangan iki minangka ruwangan kang istimewa. Ing wiwitane fungsi terdahulu ruwangan iki saliyane kanggo ngaso utawa turu kang duwe omah , yaiku kanggo nyimpen maneka wujud peninggalan lan piranti aji liyane. Kang duwe omah nalika nindakake  ngibadah uga katindakake ing ruwangan iki. Mula ing ruwangan iki dikantheni kasur, dipan, bantal lan guling. Ruwangan iki ateges nudhuhake rupe manungsa iku tansah eling marang Gusti kang paring kanugrahan. Ki dorongan nDalem ing masyarakat Jawa uga diarani gawang kanggo panggonan. Mula saka kuwi sajroning omah njero iki ana senthong utawa kamar, senthong iku kapilah dadi telu:

Mapan ing hindar tengen, ing kamar iki sumadya bangku/dhipan lan piranti kanggo turu liyane, kamar iki kanggo turu lan leren tumrap wong lanang . Mapan ing hindar tengen iku mengku makna manawa wong lanang iku dadi kuwajiban ngayomi wong kang ana sajroning omah kasebut. Kusen sisih tengen nduweni makna sinandhi biar sakabehing gegayuhan iku dapat kasembadan kudu tansah nengenake tumindak kang utama. Lan dadi pangayoman tumrap sing ana sisih kiwane.

2)

Senthong Tengah utawa Krobongan

Papan kanggo nyimpen pusaka lan pamujan marang Peri Sri. Senthong tengah minangka papan palin suci utawa pribadi kanggone sing duwe omah. Ing sajrone krobongan kasimpen bandha peninggalan sing ndhuweni makna gaib sarta gabah asiling oanen kapisanan. Dewi Sri uga dianggep minangka kang nduweni omah utawa bandara kang sabenere. Sajroning krobongan sumadya balai-balai, kasur lan guling, yaiku paturon kang sepisanan kanggo penganten anyar, bab iki nduweni makna minangka pasawijen Dewa Komajaya lan Dewi Kamaratih yaiku dewaning katresnan. Papan perdua iku nduweni makna enering panembah konjuk marang Gusti kang amuraba jagad saisine.

Ing kamar iki sumadyan tapang pepak piranti kanggo turu liyane, minangka papan kanggo turu lan ngaso tumrap wong wadon. Papan pisah kiwa nduweni makna tansah ngiwakake lan nyingkiri tumindak kang ala.  Pakarti kang ala kudu disirnakake.

4.

Gandhok utawa Pawon/pekiwan

Gandhok minangka sawijining kamarnsing ana ing sisih tengen lan kiwa Pringitan lan Omah Dalem, wujude wangunan kang dawa lan panggonanne dipisahke saka wangunan utama kanthi latar minangka pemisah; Umume gandhok digunakake minangka gawang turu kanggo kulawargane, sanak kulawarga lan panggonannyimpen barang-barang omah lan digunakake minangka kembung kanggo nyimpen bahan hutan. Gandhok kasusun saka rong ruwangan yaiku Gandhok Kiwa lan Gandhok Tengen.

Gandhok utawa Pawon kang mapane ing mburi dhewe utawa mburi Omah Dalem, fungsine kanggo masak lan kanggo adus. Sanadyan katon prasaja, nanging perangan iki uga minangka perangan kang asipat pribadi lan duwe nilai luhur. Nulad saka guna panganggone, mula dipapanake ana ing mburi, supaya wong liya ora ngerti nalika sin nduwe omah reresik diri lan dhahar. Bab iki nuduhake yen menungsa iku duwe alit setiti lan ngati- ati, tegese ora boros lan tansah njaga kapribadene kang siningit.

v

Nilai kang kakandhut saka bacaan  deskripsi Omah Aturan/tradisional Jawa :

Kebiasaan bisa uga tradhisi wis dadi pakulinan turun temurun sajroning mahajana. Sajroning tradhisi kakandhut akeh kearifan, pituduh paling caket nindakake kabudayan kanggo bangsa lan negara. Ana ne omah sifat Jawa iki ngandhut nilai tradhisi utawa rasam Jawa kang ndhisike semata diduweni dening para penggede lan kerabat bangsawan.

Ø

Nilai Kuno (rekaman)

Anane Omah adat Jawa mujudake fakta ki kenangan kang nganti saiki isih tinemu ing masyarakat Jawa, mligine Jawa Perdua. Kandhutan nilai sejarah iki dapat didakeake dhata budaya kita kang  sejatine kudu tetep dilestarikake.

Omah sifat tinggalane para nenek moyang, mligine omah adat joglo, klebu salah siji asil kabudayan kang nduweni makna filosofis budaya Jawa. Anane motif utawa ragam rias kang digunakake ing wangun omah adat joglo nuduhake bukti anane budaya kang kudu dimangerteni dening para generasi mudha.


Wangun omah adat Jawa iki diwangun kanthi netepake werdi kang becik. saben bagean omah nduweni werdi lan faedah dhewe-dhewe, klebu kanggo kagiyatan ibadah kulawarga kang nduweni omah kasebut. Bab iki dadi bukti menawa omah rasam joglo iku ngandhut nilai agama.

PANDADARAN


A.



Wenehana tandha ping (X) ing aksara a, b, c, d utawa e ing wangsulan kang bener !



1.

Ing ngisor iki babagan kang digambarake ing bacaan deskripsi,
kajaba….

b.

kahananing jasmani

e.

asam garam pribadi

2.

Bacaan deskripsi nduweni perangan-perangan kang mbedakake karo jenis referensi liyane. Ing ngisor iki klebu perangan bacaan deskripsi,
kajaba….

a.

nggambarake sawijining bab

b.

bisa nggawe pamaca berkecukupan produktif ngrasakake lan weruh dhewe portal kang digambarake

c.

nggambarake sawijining bab kanthi cara ngrangsang kabeh indera manungsa

d.

jlentrehake prastawa kanthi urut-ututan wektu

e.

konseptual pengembangan awujud spasial lan adil

3.

Pundi-pundi mangkunegaran yaiku istana papan palenggahane Sri Sri paduka Mangkunegara ing Surakarta lan diwangun sawise hawar 1757 kanthi nurut modhel kraton kang luwih cilik. Secara arsitektur, wangunan iki nduweni ciri kang padha karo kraton  yaiku ing bagean pendhapa, pringgitan, dalem lan kaputran, kang kabeh iku diubengi  tembok kang bakoh.

bab kang dirembug ing paragrap deskripsi kasebut, yaiku…

a.

Sri Paduka Mangkunegara

b.

modhel omah ing Surakarta

c.

Kantung Mangkunegaran

e.

ciri arsitektur jaring-jaring

4.

(1) Nyathet perangan-perangan gapura kanthi tlesih.

(2) Nemtokake underaning perkara (tema)

(3) Naliti lan mbenerake ukara supaya dadi karangan kang becik

(4) Ngumpulake katrangan kanthi njinggleni bab kanga rep ditulis.

(5) Nulis kasile njingglengi mau kanthi urut, cetha, urip,lan nggunakake

      tembung-tembung kang trep.

Urut-urutane nulis wacana deskripsi:

5.

Museum Diponegoro manggon ing Magelang, persis ing dalan Diponegara No. 1. Gedhunge manggon ing sisih kiwa Pendhapa Karesidhenan Kedu kang dibangun 1810. Ing kene biyen Pangeran Diponegoro diapusi dening Walanda. Ing museum iki kasimpen meja takhta kang ana guratane kakas ratu dipanegoro, klambi kang dimensi  dhuwure 1,57 meter lan ambane 1,35 meter, digawe saka bagi shantung.

Referensi deskripsi ing dhuwur  klebu deskripsi…

a.

deskripsi panggonan

c.

deskripsi dagangan

d.

deskripsi kadadeyan

6.

Apa kang dadi pokok wacan ing dhuwur?

a.

Museum Diponegoro

c.

Aji Diponegoro

d.

Klambine Diponegoro

e.

Perang Diponegoro

7.

Ing jaman biyen ruwangan iki kerep digunakake kanggo nggelar wayang kulit utawa upacara tradhisional liyane. Amarga kerep digunakake kanggo nggelar wayang selerang, mula dijenengke ….

d.

Krobongan/senthong

e.

Gandhok ataupun Pawon/pekiwan

8.

Ing perangan njero omah Joglo ana kang diarani gedhongan kang diembakake kaya dene mihrab, papan panggonan kanggo pater kang mimpin shalat. Gerbang iki nglambangake….

a.

Sapaan pawongan kang duwe omah

b.

Manungsa iku makhluk sosial kang ora boleh nglakoni urip kanthi dhewekan.

c.

Karukunan lan katarbukan

d.

Saliyane dadi papan panggonan ngeyup, bisa uga kanggo kusen ngabekti marang Gusti kang dipercaya.

e.

Manungsa kudu duwe sipat prihatin lan ngendhaleni temperatur nepsu dolar pingin kepenak ing tembe mburine.

9.

Ing omah Joglo payon digawe wujud trap-trapan lan undha kayu kasau mendhuwur. Bab iki mralambangake….

a.

Manungsa kudu duwe sipat prihatin lan ngendhaleni hawa nepsu yen pingin kepenak ing tembe mburine.

b.

Ana sesambungan antaraning manungsa lan manungsa, manungsa karo Gustine.

c.

Manungsa iku individu sosial kang ora bisa nglakoni urip kanthi dhewekan.

d.

Karukunan lan katarbukan

e.

Saliyane dadi papan panggonan ngeyup, bisa uga kanggo papan ngabekti marang Gusti kang dipercaya.

10.

Silang cacah papat kang ana ing sisih tengah omah joglo diarani….

11.

Desain omah joglo ora namung nduweni nilai estetika, nanging uga ngandhut piwulangan kang becik. Bab iki dapat dijupuk saka ancase wujud lawang dalem kang luwih andhap saenggo ndadekake dhayoh kang ngliwati lawang kasebut kudu nundukake mustaka. Menawa mustakane ora ditundhukake mengko bisa ketatap. Piwulang kang bisa dijupuk saka wujud lawang ing omah joglo kasebut yaiku piwulang sopan santun.

Bagean omah joglo kang dirembug ing wacan kasebut yaiku….

12.

Piwulang kang bisa dijupuk saka tumindak nundhukake mustaka nalika mlebu omah joglo yaiku…..

a.

unggah ungguh basa

e.

katresnan




Manut tulangtulangan payone gambar omah ing dhuwur kalebu jenising omah adat Jawa…
.

e.

Tajugan/Masjidan

14.



Manut bentuk payone buram omah ing dhuwur kalebu jenising omah adat Jawa…
.

15.



Manut bentuk payone susuk omah ing dhuwur kalebu jenising omah kebiasaan Jawa…
.

e.

Tajugan/Masjidan

16.

Omah adat joglo iku mujudake fakta album kang nganti saiki isih tinemu ing masyarakat Jawa, mligini Jawa Tengah, ateges omah adat joglo nduweni kredit…

17.

Wangunan omah adat Jawa iki diwangun kanthi netepake werdi kang becik. Saben bagean omah nduweni werdi lan guna dhewe-dhewe, kalebu kanggo kegiyatan ibadah kulawarga kang dhuweni omah kasebut. Bab iki dadi bukti menawa omah adat joglo iku uga ngandhut nilai……..

18.

Ruwangan kang wujude persegi lan tinutup dening tembok ing patang sisine. Perangan iki minangka perangan kang paling terdepan lan baku ing wewangunan omah tradhisional Jawa. Dene kang digunakake kanggo kluwarga, mula asipat luwih tinutup (privasi), yaiku ….

b.

Krobongan/senthong

d.

Gandhok atau Pawon/pekiwan

19.

Ruwangan iki minangka ruwangan kang eksklusif. Ing wiwitane fungsi terdahulu ruwangan iki saliyane kanggo ngaso utawa turu kang duwe omah, yaiku kanggo nyimpen maneka wujud peninggalan lan piranti aji liyane. Ruwangan iki diarani ….

b.

Krobongan/senthong

d.

Gandhok atau Pawon/pekiwan

20.

Papane ana ing mburi dhewe. Fungsine kanggo masak lan kamar mandi. Sanajan katon prasaja, nanging perangan iki uga minangka perangan kang asipat pribadi lan duwe nilai sani, yaiku ….

b.

Krobongan/senthong

d.

Gandhok atau Pawon/pekiwan


B.



Jumbuhna pitakonan ing ngisor iki marang wangsulan kang wis cumepak ing satengene!

1.

Wewangunan kang nduweni payon mung sesisih, iku diarani…

2.

Ing jaman biyen ruwangan iki kerep digunakake kanggo nggelar wayang kerucil kulit utawa upacara tradhisional liyane. Amarga kerep digunakake kanggo nggelar wayang kulit, mula dijenengke ….

3.

Watu sangganing cagak utawa kang kanggo ganjel cagak diarani…

4.

Wong iku kudu nduweni wawasan kang jembar, tresna marang sapadha-padhaning urip tanpa mbedakake siji lan sijine, kabeh karengkuh tan mingkuh lan rasa pakewuh. Ukara iki nudhuhake makna filosofi kanggo bagean omah….

5.

Balungan omah kang minangka pambenggange silang, yaiku….

6.

Sing nyangga rabung utawa molo iku diarani….

7.

Pola pengembangan teks deskripsi kang adhedhasar urutane wektu…..


8.

Abstrak pengembangan teks deskripsi kang adhedhasar papan lan posisi penulis sajroning nyawang sawijining bab

9.

Deskripsi kang nggambarake bagean-bagean sawijining obyek ….


10.

Wangunan nganggo saka master lan patang empyak nanging tanpa wuwungan…..


C.



Wangsulana pitakon-pitakon iki kanthi patitis!

1.

Sebutna lan jlentrehna kanthi gamblang struktur  bacaan deskripsi!

2.

Senthong ana perdua diarani krobongan. Apa sebabe diarani kayu kang suci? Jlentrehna!

3.

Temtokna idhe pokok paragraf ing ngisor iki!

            Joglo yaiku omah kebiasaan tradisional suku Jawa. Omah joglo duweni ciri kang khas yaiku payone kang dhuwur. Ana maneka variasi omah joglo, ing antarane joglo limasan, joglo sinom, joglo pangrawit, lan sapiturute. Omah jinis joglo nduweni struktur wangunan kang tersendiri kang lumrahe nduweni rong bagean pokok yaiku bagean pandhapa lan bagean njero. Anane wangunan omah iki mesthi ana filosfi utawa maknane.

4.

Sebutna lan jlentrehna nilai-kredit kang kakandhut ing teks deskripsi omah adat Jawa!

5.

Nulad saka keistimewaan panganggone, apa sebabe pawon lan pakiwan iku dipapanake ana mburi lan apa maknane pakiwan iku? Andharna kanthi gamblang!


Source: http://eerstecsm73.blogspot.com/2017/11/wacana-deskripsi.html