Faktor Prima Dari 250 Adalah

Negeri Sembilan

نڬري سمبيلن دار الخصوص

Negeri di

Malaysia

Negeri Sembilan Darul Khusus

Bendera bagi Negeri Sembilan

Official seal of Negeri Sembilan

Jata

Lagu: Berkatlah Yang DiPertuan Besar Negeri Sembilan
Kedudukan Negeri Sembilan dalam Malaysia

Kedudukan Negeri Sembilan internal Malaysia

Koordinat:



2°45′Falak
102°15′E


 / 

2.750°N 102.250°E
 /
2.750; 102.250




Koordinat:



2°45′N
102°15′E


 / 

2.750°Cakrawala 102.250°E
 /
2.750; 102.250




Ibu negeri Seremban
Persinggahan diraja Binar Menanti
Pengasasan 1773
Penubuhan rasmi 1889
Imperium
 • Jenis Pemerintahan persemakmuran beraja dan demokrasi berperwakilan
 • Ketua distrik Nan di-Pertuan Lautan Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz
 • Ketua kerajaan wilayah Menteri Ki akbar Negeri Sembilan, Aminuddin Harun
Luas
 • Jumlah 6,686 km2
(2,581 bujukan persegi)
Warga

(2020)

 • Jumlah 1,199,974
Poskod

70xxx to 73xxx

Kod ISO 3166 ISO 3166-2:MY-05
Huruf piringan hitam kenderaan N
Laman web www.ns.gov.my

Negeri Sembilan
(juga dikenali perumpamaan
Negeri Sembilan Darul Khusus) yakni sebuah daerah di Malaysia yang terletak di pantai barat Semenanjung Malaysia dan bersempadankan Selangor di sebelah utara, Pahang di sebelah timur, Johor di sisi tenggara dan Melaka di sebelah selatan.[1]
Ibu negerinya Seremban. Bandar Diraja ialah Seri Menanti yang terwalak di privat daerah Hilir Pilah di paruh-paruh area. Area ini kelima terkecil keluasannya di Malaysia (tangga ke-10), serta di Jazirah (tangga ke-8), serta mempunyai kependudukan ketiga terkecil (panjang ke-12) di Malaysia, serta di Semenanjung (hierarki ke-10).

Masyarakat Negeri Sembilan merupakan perantau radiks Minangkabau, Sumatera Barat, Indonesia nan telah tiba sejak abad ke-14. Kemudian masyarakat yang bermukim puas sembilan negeri seperti Johol, Jelebu, Klang, Sungei Ujong, Lebah, Rembau, Jelai, Segamat dan Batu halus Segara menciptakan menjadikan persekutuan yang disebut
lembaga
dan dinamakan
Negeri Sembilan. Selanjutnya sebagai penyatuan mahajana maka diangkatlah seorang raja yang pada awalnya mereka minta semenjak Yang Dipertuan Pagarruyung.[2]

Etimologi dan memori

[sunting
|
sunting sumur]

Tera Daerah Sembilan dipercayai diperoleh ketimbang sembilan kawasan petempatan maupun “nagari” yang didiami maka dari itu perantau Minangkabau (kini dikenali sebagai luak). Sembilan dedes[3]
tersebut ialah Segamat (sebahagian daerah kini di daerah-daerah Dagi dan Jempol, Negeri Sembilan dan kawasan-daerah Segamat dan Tangkak di Johor), Naning (waktu ini menjadi sebahagian dari daerah-daerah Alor Gajah dan Jasin, Melaka), Rembau, Wai Ujong (saat ini merangkumi area-distrik Seremban dan Port Dickson, Negeri Sembilan; sebahagian kecil kini merangkumi Hulu Langat, Selangor), Johol (terdiri daripada wilayah-daerah Tampin, Muara Pilah dan Jempol, Negeri Sembilan), Jelebu, Ulu Pahang (sebahagian kawasan provinsi-kewedanan Jelebu dan Jempol, Area Sembilan dan daerah Bera, Pahang), Jelai (waktu ini merangkumi damping keseluruhan distrik Kuala Pilah dan daerah Jempol, Negeri Sembilan) dan Kelang (waktu ini merangkumi daerah Port Dickson, Distrik Sembilan dan daerah-kawasan Sepang dan Kuala Langat, Selangor). Saiz Distrik Sembilan kini lebih kecil berbanding saiz asal Area Sembilan.

Sembilan
[
pautan hening kekal
]


luak nan membentuk persekutuan Distrik Sembilan yang asal semasa pemerintahan Almarhum Syah Mahmud ibni Almarhumah Kaisar Abdul Jalil (Raja Melewar) pada 1773.

Memori

[sunting
|
sunting sumber]

Sebelum kedatangan cucu adam Minangkabau, area-daerah Area Sembilan telah pun mempunyai penduduk asli dari kumpulan Melayu-Proto. Menurut cerita lokal, penghuni tadinya Negeri Sembilan ialah anak adam asli atau juga disebut ‘manusia darat’. Kegiatan seharian mereka yaitu berburu, memungut hasil hutan dan bercucuk tanam khususnya padi giri. Mereka duduk secara berkelompok mungil dan diketuai oleh seorang ketua bergelar ‘Batin’. Mereka mengerjakan kepercayaan animisme’.12 Kepala bagi setiap daerah ini mereka dikenali bak Batin.

Penduduk awal Daerah Sembilan

[sunting
|
sunting sumur]

Dalam Zaman Sakai antara periode 1450 setakat 1600 Masihi, terwalak catur buah negeri Sakai iaitu Klang, Kali besar Ujong, Jelebu dan Johol. Kesemua distrik ini terwalak di bawah naungan Kerajaan Melayu Melaka dan kemudiannya imperium Johor-Riau-Pahang. Sreg tahun 1450 Masihi daerah Kelang mempunyai koteng Penghulu bernama Tun Selaka. Manakala Sungai Ujong diketuai maka itu Tun Tukal[4].

Selingkung abad ke-16 Masihi, orang Minangkabau berpangkal Sumatera hinggap dan mendiami di kawasan rantau pantai yang terwalak di selatan Kawasan Sembilan (Sungai Linggi). Makhluk Minangkabau membawa dan memperkenalkan amalan dan adat mereka iaitu adat Perpatih. Sejak itu mereka memperkenalkan sistem sosial, politik, ekonomi dan agama kepada masyarakat orang pangkal. Mereka membawa sistem sifat yang berteraskan kepada jurai sebelah ibu, alias ‘matrilineal’. N domestik tempoh di antara abad ke-17, 18 dan 19 Masihi, orang Minangkabau bersirkulasi alias merantau bertambah dalam pun ke kawasan pedalaman Negeri Sembilan[4].

Eksistensi pendatang Minangkabau sudah lalu menyebabkan berlakunya perkahwinan campur antara masyarakat Minangkabau dengan orang ceria[4]. Tinimbang percampuran ini telah takhlik suku Biduanda. Majikan tempatan yang menjadi Undang dan Penghulu—pemimpin bagi mongsang-luak yang lebih kecil—akan dipilih daripada kaki Biduanda. Masyarakat Minangkabau nan hinggap kemudian adalah dari suku kampung-kampung bawah mereka di Minangkabau seperti Petak Melelapkan dan Payakumbuh.

Pembentukan awal Negeri Sembilan

[sunting
|
sunting mata air]

Zaman pembentukan Kawasan Sembilan dipercayai bertindak di antara musim 1640 hingga 1760. Tempoh tersebut yaitu ruang lakukan orang Minangkabau menyatukan sembilan area yang mereka kuasai. Bermula masa 1639, kekaisaran Johor menjalinkan kerjasama erat dengan Belanda. Momen itu Johor diperintah oleh Tuanku Abdul Jalil II. Kerjasama Johor-Belanda adalah berniat untuk menjatuhkan kontrol Portugis di Melaka. Kerajaan Johor mula menjalinkan gayutan baik dengan orang Minangkabau di pedalaman Melaka dan mula menguasai Negeri Sembilan. Ini merupakan era baharu bakal orang Minangkabau.

Pada masa 1705, pengarah Minangkabau di Lebah iaitu Penghulu Tawon mengakuri pengiktirafan dan gelaran dari Tuanku Johor nan timbrung dipersetujui maka itu pihak Belanda. Sreg tahun nan sama, Rembau juga mendapat pengiktirafan melewati pengurniaan cap mohor dan gelaran ‘Patih Pendar Maharaja’. Beberapa masa sesudah itu, Dato’ Bandar Bengawan Ujong sekali lagi menerima pengiktirafan yang setimpal bersumber Johor. Puas tahun 1760, Penghulu Jelebu, Dato’ Moyang Salleh memufakati cap mohor dan gelaran Sultan Jelebu tinimbang Yamtuan Riau, Sultan Abdul Jalil Muadzam Syah. Sedemikian itu juga Inas nan turut menyepakati pengiktirafan nan sama. Orang Minangkabau juga dipercayai terus mengukuhkan kursi mereka di Inas, Johol, Gemenceh, Terachi, Gunung Pasir, Jempol dan Ulu Muar. Kesimpangsiuran politik yang dihadapi oleh imperium Johor di antara tahun 1700 sebatas 1760 Masihi telah menyebabkan Johor menganugerahkan cap mohor dan gelaran bikin mendapatkan sokongan daripada basyar Minangkabau. Bagaimanapun, kelemahan kerajaan Johor sudah menyebabkan berlakunya peningkatan populasi penghijrah Minangkabau di Negeri Sembilan[4].

Ekoran kemeruduman zaman kesultanan Johor-Riau-Lingga-Pahang pada kurun ke-18, yang diserang Bugis, menguati masyarakat Minangkabau berburu konservasi ketimbang kapling air mereka. Pemerintah Minangkabau, Paduka tuan Abdul Jalil Pagaruyung menghantar anaknya, Yang dipertuan Melewar cak bagi memimpin umum. Apabila pangeran start, baginda menemui seorang lagi kerabat, Tuanku Khatib sudah lalu bahkan dahulu mengisytiharkan diri sebagai pemerintah. Raja Melewar kemudiannya menyatakan perang terhadap Raja Khatib dan kemudiannya menjadi pemerintah lakukan Kawasan Sembilan. Sultan Riau mengesahkan kedudukan Raja Melewar ibarat pemerintah dengan memberikan gelaran Sultan Seri Menanti sreg 1773.

Negeri Sembilan semasa tadbir Raja Melewar, meliputi negeri yang lebih besar daripada sempadan Negeri Sembilan moden sekarang. Sembilan musang radiks lega 1773 nan telah membentuk nama Negeri Sembilan ialah Wai Ujong, Jelebu, Rembau, Johol, Jelai, Ulu Pahang, Tawon, Segamat dan Klang. Kemudiannya, catur luak sudah dimasukkan ke negeri-negeri tetangga lega kurun ke-19. Kumbang sudah lalu menjadi sebahagian tinimbang kawasan selat, Melaka pada 1832 diikuti Perang Naning; Ulu Pahang telah menoleh menjadi daerah Bera di Pahang; Segamat menjadi sebahagian daripada Johor dan Klang menjadi daerah Kuala Langat dan Sepang di Selangor.

Selepas kematian Kanjeng sultan Melewar, berlakunya siri pertelingkahan dalam proses mendapatkan penukar. Bikin tempoh yang lama, pembesar domestik ulem pemerintah Minangkabau di Sumatera seumpama Sunan Samudra. Walau bagaimanapun, persaingan keistimewaan dalam menyokong calon berbeza kadangkala menyebabkan ketidakstabilan dan perang dingin. Yamtuan Segara hanya berkuasa di daerah Seri Menanti dan luak-luak yang di sekitarnya namun, manakala luak-musang nan ki akbar dipimpin oleh Undang yang mewujudkan kerajaan sendiri.

Pembentukan Daerah Sembilan moden

[sunting
|
sunting sumber]

Pembentukan Negeri Sembilan yang cak semau saat ini ialah berasaskan kepada satu perjanjian yang ditandatangani plong masa 1887. Perjanjian tersebut dimertai di antara Gabenor Wilayah-distrik Selat dengan Yang di-Pertuan Nur Menant, Penghulupenghulu dedes kawasan ini setakat membuat sebuah persekutuan yang dikenali umpama Negeri Sembilan. Satu lagi perjanjian telah dibuat lega waktu 1898 di antara Yang di-Pertuan Seri Menanti iaitu Tuanku Muhammad dengan Dato’-Dato’ Undang Yang Empat kerana mewisuda prabu sebagai pejabat pemerintah bagi seluruh Negeri Sembilan nan bergelar Yang di-Pertuan Besar Provinsi Sembilan.

Lega 1874, British telah mencampur tangan intern pertikaian kepimpinan di Batang air Ujong bagi menjaga guna ekonomi British, dan menaruh kepimpinan di bawah kawalan Residen British. Pasca- Kali besar Ujong, ia diikuti oleh Jelebu lega 1883 dan Rembau pada 1887. Pembentukan Negeri Sembilan moden berusul pada 1889, apabila kepimpinan Binar Menanti di bawah Yamtuan Muhammad ibni Tuanku Pari bergabung dengan kepimpinan dari Inversi dan Rembau kerjakan mewujudkan Persekutuan Seri Menanti sebagai sebuah entiti unik. Pemimpin mulai sejak Sungai Ujong dan Jelebu turut menyertai persekutuan ini pada 1895, balasannya membuat Negeri Sembilan dengan senggat yang baharu sebagaimana sekarang.[5]
Martin Lister dilantik menjadi Residen British permulaan dan Kewedanan Sembilan menyertai pentadbiran Negeri-distrik Melayu Bersekutu pada periode nan sama.

Negeri Sembilan mengalami penguasaan Jepun internal Perang Manjapada II antara masa 1942 dan 1945, menyatu dengan Persekutuan Tanah Melayu lega tahun 1948, dan menjadi sebuah negeri Malaysia pada hari 1963.

Kependudukan dan demografi

[sunting
|
sunting sumber]

Anggaran jumlah penduduk di Area Sembilan pada tahun 2022[6]
adalah sebanyak 1,199,974 sosok dengan kepejalan warga 180 cucu adam perkilometer persegi.

Berpunca segi atak kabilah, Bumiputera menyenaraikan 716,421 khalayak. Diikuti kaum Cina sebanyak 248,456 orang dan kaum India sebanyak 161,633 orang. Bakal kaum enggak mencatatkan 5,719 khalayak. Sebanyak 94.4 peratus penduduk merupakan warganegara manakala selebihnya merupakan warganegara asing.

Penduduk

[sunting
|
sunting sumber]

Negeri Sembilan memiliki tujuh biji kemaluan daerah. Daerah Seremban menjadi salah satu persinggahan yang menjadi seleksian dan pijakan penduduk tinggal kerana lokasinya erat dengan Tahang Klang dan sebahagian tinimbang kawasan Kuala Luluk Raya. Sanding 70 peratus penduduk tinggal di bandar.

# Wilayah Penduduk 2010 Penduduk 2022[6]
1 Daerah Seremban 555,935 692,407
2 Area Empu jari 116,576 127,181
3 Negeri Port Dickson 115,361 128,657
4 Wilayah Tampin 84,889 88,101
5 Negeri Kuala Pilah 66,092 70,324
6 Area Rembau 43,011 47,278
7 Daerah Jelebu 39,200 46,026

Agama dan Pendamping

[sunting
|
sunting sumur]

Agama di Negeri Sembilan – Bancian 2022
Agama Peratus
Selam 62.63%
Buddha 19.86%
Hinduisme 13.13%
Kristian 2.61%
Tidak diketahui 0.96%
Enggak-lain 0.82%

N domestik bancian sreg hari 2022, kependudukan Provinsi Sembilan terdiri tinimbang 62.6% hamba allah Islam, 19.9% Buddha, 13.1% Hindu, 2.6% Kristian, 1% agama nan tak diketahui atau tidak beragama dan 0.9% mengikuti agama-agama lain.[6]

Majoriti cucu adam Islam terdiri daripada kaum Melayu dan beberapa kaum lain. Masyarakat Cina majoriti beragama Buddha manakala mahajana India majoriti beragama Hindu. Publik bumiputera tidak pula majoriti tidak beragama, beragama Kristian dan Selam.

Ilmu permukaan bumi

[sunting
|
sunting sumber]

Seperti rata-rata negeri pantai barat,
Negeri Sembilan
punya pesisiran pantai berkiblat Selat Melaka. Negeri ini bersempadan dengan Selangor di bahagian utara, Pahang di bahagian timur dan Melaka serta Johor di bahagian selatan. Bandaraya Seremban, iaitu ibu negeri Wilayah Sembilan, terletak kira-kira 60 km dari Kuala Lunau dan agak-kira 40 km dari Tanah lapang Kusut Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA) di Sepang, Selangor.

Negeri Sembilan, bersama-begitu juga tujuh daerahnya menutupi keluasan 6,645 km persegi atau 664,591 hektar. Kewedanan ini terdiri ketimbang lembah-tong dan dataran yang begitu indah mata memandang n domestik dakapan alunan ancala-bukau dan pergunungan. Kontan Banjaran Titiwangsa semakin menirus menghala tanah rendah Johor, rupa bumi bergunung-ganang dan hutan belantara beransur berubah menjadi kebun-tipar getah dan kelapa sawit di arah barat dan selatan, kecuali di bahagian paruh yang terdiri terbit pangan belantara yang belum diterokai. Banjaran ini juga bertindak sebagai takat semula makara antara Daerah Sembilan barat (daerah Port Dickson, daerah Seremban dan provinsi Rembau) dan Negeri Sembilan timur (daerah Estuari Pilah, provinsi Tampin, daerah Empu jari dan daerah Jelebu).

Rezim dan politik

[sunting
|
sunting mata air]

Perlembagaan

[sunting
|
sunting sumber]

Perlembagaan atau Undang-undang Tubuh Imperium Area Sembilan sudah lalu mengotot kuasa lega 26 Mac 1959. Ia dibahagikan kepada dua bahagian. Perlembagaan ini menyatakan bahawa bentuk pemerintahan negeri ini ialah Sri paduka Berperlembagaan dan semata yang dipertuan yang dilantik melalui penyaringan. Sistem ini sebahagiannya menjadi asas bagi sistem kelodan di peringkat persekutuan Malaysia.

Pemerintah

[sunting
|
sunting sumur]

Perlembagaan negeri menyatakan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Undang Sungei Ujong, Undang Jelebu, Undang Johol, Undang Rembau dan Tunku Besar Jodoh diberi kuasa administratif negeri, menjadi pemimpin kepada agama Islam dan sumber kepada segala keperawanan dan keadulatan negeri. Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan nan terkini ialah Sinuhun Muhriz ibni Mendiang Tuanku Munawir.

Tidak begitu juga pemerintah diraja distrik-negeri di Malaysia, Yang di-Pertuan Raksasa Negeri Sembilan dipilih makanya ketua luak. Kepala bagi luak digelar Undang. Hanya catur Undang yang memiliki properti buat mengidas pengganti Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Mereka ialah Undang Sungei Ujong, Undang Jelebu, Undang Johol, dan Undang Rembau.

Undang tidak boleh menjadi calon bakal pemilihan ini, dan mereka wajib memilih pemerintah bercirikan seorang laki-laki, beragama Islam dan ialah pewaris keturunan Yamtuan Radin anak laki-laki Raja Buai.

Gelaran rasmi bagi pemerintah-pemerintah daerah ialah Bubuk Nan Maha Indah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Yang Teramat Mulia Undang Sungei Ujong, Yang Teramat Mulia Undang Jelebu, Yang Teramat Mulia Undang Johol, Nan Teramat Mulia Undang Rembau dan Yang Teramat Indah Tunku Lautan Imbangan dan mereka memegang jawatan tersebut sepanjang spirit, kecuali sebab-sebab tertentu seperti pemecatan dan peletakan jawatan.

Badan eksekutif

[sunting
|
sunting sumber]

Perlembagaan negeri 1959 mutakadim membolehkan terbentuknya badan manajerial atau majlis mesyuarat kerajaan negeri. Fungsinya sama seperti mana dewan menteri nayaka. Majlis Mesyuarat Kerajaan negeri Distrik Sembilan terdiri daripada Menteri Ki akbar bagaikan pengerusi dan sembilan anak adam anggota yang bukan. Menteri Segara dan anggota yang lain dilantik makanya Yang di-Pertuan Besar daripada landasan legislator undangan area. Nayaka Osean yang terkini ialah Aminuddin Harun.

Jasad perundangan

[sunting
|
sunting sumber]

Dewan Undangan Area Negeri Sembilan yang menggunakan sistem satu dewan yang mempunyai 36 kerusi, n kepunyaan anggota nan digelar Ahli Dewan Ajakan Kewedanan (ADUN), bersidang di Bangunan Dewan Undangan Negeri yang ikonik di Seremban. Negeri Sembilan mengerjakan sistem Westminster yang mana ahli majlis mesyuarat imperium wilayah dilantik intern limbung ahli dewan undangan negeri. Likuidasi Dewan Undangan Negeri yang akan mengakibatkan berlakunya sortiran raya negeri, memerlukan keizinan daripada Nan di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.

.

300x300px[pautan mati kekal]
Gabungan Superior Status Jumlah wakil
Pilihan raya 2022 Semasa
Pakatan Harapan Aminuddin Harun Parti Pemerintah 20 20
Angkatan Nasional Mohamad Hassan Pemberontak 16 16
Jumlah 36 36
Majoriti kerajaan 4 4

Kerajaan tempatan

[sunting
|
sunting sumber]

Di Negeri Sembilan, terdapat tujuh biji kemaluan pihak berkuasa tempatan (ataupun kerajaan lokal). Sebuah pihak berkuasa tempatan telah menyentuh taraf dermaga raya, iaitu Majlis Bandaraya Seremban. Dua biji pelir pihak berkuasa tempatan bertaraf perbandaran iaitu Majlis Perbandaran Port Dickson dan Majlis Perbandaran Jempol, manakala empat lagi bertaraf majlis daerah iaitu Majlis Daerah Hilir Pilah, Majlis Daerah Jelebu, Majlis Kawasan Tampin dan Majlis Kawasan Rembau.

Kawasan-daerah
[
pautan lengang kekal
]


terkini nan terwalak di Negeri Sembilan Darul Khusus, iaitu 1. Seremban; 2. Port Dickson; 3. Rembau; 4. Jelebu; 5. Kuala Pilah; 6. Empu jari; dan 7. Tampin.

Setiap pihak berkuasa domestik diketuai maka itu sendiri Datuk Bom bagi Bandaraya, atau Yang Dipertua bikin nan lain bertaraf bandar raya. Ketua-pembesar ini dilantik cak bagi tempoh dua musim, manakala ahli majlis pula dilantik lakukan setahun tempoh perkhidmatan.[7]
Tiada pilihan raya bagi kekaisaran lokal di Negeri Sembilan sejak kelihatannya terakhir diadakan sreg 1965.

Negeri Sembilan pula dibahagikan kepada tujuh area pentadbiran, iaitu Jelebu (جلبو), Jempol (جمڨول), Seremban (سرمبن), Mulut sungai Pilah (كوالا ڨيله), Rembau (رمباو), Port Dickson (ڨورت ديكسون), dan Tampin (تمڨين). Setiap daerah diketuai oleh seorang Personel Daerah yang yaitu penjawat awam. Pentadbiran daerah melibatkan pentadbiran tanah di provinsi-daerah, berbeza dengan pihak berkuasa lokal yang menyelenggara pembangunan dan kemenangan bandar dan pekan.[8]

Pentadbiran adat

[sunting
|
sunting sendang]

Pentadbiran adat pula dibahagikan kepada empat kategori kukus, iaitu Luak Berundang, Benturung Pasangan, Luak Tanah Mengandung dan Benturung Berajar[9]. Luak Berundang yakni luak nan diketuai maka itu Undang, iaitu Kali besar Ujong, Johol, Rembau dan Jelebu. Luak Antiwirawan diketuai oleh Tunku Lautan Rival. Kukus Tanah Mengandung ialah luak yang melingkungi wilayah diraja Cuaca Menanti dan diketuai maka itu Penghulu Luak yang beristirahat di bawah Yang di-Pertuan Segara Kewedanan Sembilan, iaitu Jabal Batu halus, Inas, Jempol, Terachi dan Ulu Muar. Luak Beradat sekali lagi ialah benturung-luak kecil yang mempunyai ketua masing-masing iaitu Gemencheh, Air Kuning dan Linggi. Luak Gemencheh yang diketuai Dato’ Penghulu Pesaka Gemencheh dan Luak Air Asfar yang diketuai Dato’ Penghulu Pesaka Air Kuning bernaung di bawah Undang Johol, manakala Linggi nan dketuai Dato’ Akil balig Linggi, beristirahat di bawah Kali besar Ujong.

Jasmani kehakiman

[sunting
|
sunting sumber]

Pidana tertinggi di Malaysia ialah Mahkamah Persekutuan diikuti dengan Mahkamah Gangguan, Pengadilan Strata Malaya dan Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak. Meja hijau Rendah pula terdiri daripada Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret. Di Wilayah Sembilan, selama 72 waktu Mahkamah Panjang menghuni pejabat lama yang terletak di Urut-urutan Dato’ Hamzah dan Perdata Sesyen dan Majistret terwalak di Jalan Campbell iaitu sejak tahun 1932 hingga tahun 2004[10].

Ketika semula penubuhan Mahkamah Negeri Sembilan, Kapling Jawi masih lagi diperintah maka itu kerajaan British sehinggalah mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Hampir keseluruhan Tenaga kerja Perundangan ialah pegawai berketurunan Inggeris, dan hanya pasca- masa 1950-an barulah koteng dua sida-sida dari Lahan Melayu dilantik sebagai Presiden (Hakim)[10].

Kompleks Perdata Seremban di Seremban 2 telah dibina dan mula digunakan sreg tahun 2005. Ia menempatkan semula Mahkamah Tingkatan, Meja hijau Sesyen dan Pidana Majistret Seremban. Reka tulangtulangan obsesi ini berasaskan ciri-ciri Minangkabau. Kegandrungan tersebut waktu ini menjadi sentral mahkamah di Negeri Sembilan dan berganti nama kepada Mahkamah Distrik Sembilan mulai hari 2022. Bangunan mahkamah lama di Jalan Campbell mutakadim diambil alih menjadi Pejabat Penasihat Undang-Undang Negeri Sembilan, manakala bangunan mahkamah di Jalan Dato’ Hamzah pun diambil alih maka dari itu Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sembilan buat dijadikan Perbicaraan Syariah Negeri Sembilan[10].

Hubungan luar negeri

[sunting
|
sunting sumber]

Area Sembilan enggak mempunyai konsulat individual yang ditempat di negeri tersebut. Disebabkan faktor ki kenangan adat dan kebudayaan, Seremban telah menjadi bandar kembar kepada Bukittinggi. Indonesia[11]
[12]
sejak 6 Disember 1986. Korespondensi ini meningkatkan pesefahaman budaya dan menjadi voltase wisata antara kedua-dua pihak.

Ekonomi

[sunting
|
sunting sumber]

Sektor pembuatan di Negeri Sembilan menderma sanding separuh daripada jebolan dalam negara kasar negara (KDNK), diikuti makanya sektor perkhidmatan dan pelancongan (40.3%), pertanian (6%), pembinaan (2.2%) dan perlombongan (0.3%). Aktiviti pembuatan termasuk elektrik dan elektronik, tekstil, perangkat, mangsa ilmu pisah, jentera, kerja-kerja logam dan komoditas pulut. Wilayah perindustrian utama adalah Bandar Enstek, Nilai, Bandar Sri Sendayan, Senawang dan Wai Gadut di Seremban, Lahan Merah di Port Dickson dan Chembong di Rembau. Beberapa syarikat ternama juga mempunyai jentera-penggilingan di Negeri Sembilan, seperti Kellogg’s, Dutch Lady, Ajinomoto dan Coca-Cola di Bom Enstek; Hino di Bandar Sri Sendayan; Yakult di Seremban 2; Samsung, Onsemi dan NXP Semiconductors di Senawang dan Nestlé di Chembong. Kincir Nestlé Chembong lagi adalah pengeluar Milo nan terbesar di bumi, dan sekali lagi pusat kecemerlangan global terbesar syarikat tersebut.

Kawasan Sembilan secara umumnya merupakan sebuah negeri berasaskan pertanian. Walau bagaimanapun, penubuhan bilang kawasan industri meningkatkan sektor perkilangan sebagai penyumbang utama kepada ekonomi provinsi. Komplemen kembali, daerah-kawasan Seremban dan Port Dickson merupakan sebahagian daripada
Leger Wawasan Malaysia
(Malaysia Vision Valley;
MVV), sebuah koridor pertumbuhan baharu yang dipelopori melalui kerjasama antara Sime Darby dan kerajaan-kerajaan persekutuan dan negeri pada tahun 2022. Berkeluasan seputar 1530 km², MVV adalah sebahagian daripada Agenda Pembangunan Nasional, Rancangan Malaysia ke-11 (RMK11) dan Rancangan Struktur Provinsi Sembilan 2045 nan bertujuan kerjakan melengkapkan pembangunan nan sedia ada di kawasan Lurah Klang, membagi urat kayu kepada perluasan daerah Mulut sungai Lendut Raya di sebelah kidul dan untuk mengubah Negeri Sembilan menjadi sebuah negeri maju plong waktu 2045. Setakat tahun ini, MVV kini dikenali sebagai MVV2.0. dan masih dalam proses pembangunan. Sementara itu, negeri-distrik di timur MVV, iaitu distrik-area Rembau, Kuala Pilah, Tara dan Ibu jari buat dibangunkan umpama sebuah agropolis lakukan meningkatkan pengeluaran bekalan rezeki pada peringkat kawasan dan juga nasional.

Aktiviti pertanian termasuk sipulut dan kelapa sawit, perladangan, penternakan, buah-buahan dan sayur-sayuran. Kira-agak sebanyak 3,099 kilometer persegi digunakan untuk aktiviti beras ketan dan kelapa sawit.

Kebudayaan

[sunting
|
sunting sumber]

Umum Melayu di Negeri Sembilan sebenarnya terkenal dengan kesenian Negerinya seperti Randai yang dibawa makanya masyarakat Minangkabau semenjak Sumatera Barat, Indonesia.

Memori

[sunting
|
sunting sumber]

Negeri Sembilan n kepunyaan kebiasaan, kebudayaan, ki kenangan, tali peranti dan sistem politiknya nan nyana unik. Pepatah “biar mati anak, jangan mati adat” telah menjadi pegangan jiwa rakyat yang beranak cucu Minangkabau. Adat Perpatih mutakadim wujud di Tanah Melayu sejak kurun ke-14, kekal menjadi rasam yang unik di Negeri Sembilan sehingga kini. Anda amat jelas diterangkan dalam pembahagian harta pusaka, gelaran dan kembali suku yang memihak kepada suku bangsa wanita. Menurut sejarah, rombongan tadinya yang datang terdiri daripada kabilah lelaki, tetapi susur galur zuriat seseorang itu ialah “mengikut perut” iaitu tertakluk kepada kaki ibunya. Melalui persemendaan ini jugalah masyarakat Negeri Sembilan terpecah kepada 12 antologi yang dikenali dengan stempel “suku”.

Adat Perpatih

[sunting
|
sunting sumber]

Keunikannya adat yakni berdasarkan kepada sumber adat tersebut dan sistem nasab ibu yang diamalkan oleh masyarakatnya. Sistem ini tidak terdapat di area-provinsi enggak di Malaysia. Disebabkan itu, ia merupakan peraturan atau undang-undang dalam masyarakat orang Melayu di Kewedanan Sembilan dan kata-pengenalan yang diungkapkan n domestik adat perpatih iaitu “perpatah-pertitih” memiliki nilai-ponten kesenian nan strata. Para jauhari pernah mencatatkan hasil sastera lama Melayu ialah pancaran mahajana Jawi pada zaman tersebut. Oleh itu, perpatah-pepatah ini bisa menyingkap tentang penglihatan hayat umum Melayu secara umum dan etos Melayu khususnya. Adat Perpatih nan diwarisi masih dipertahankan oleh masyarakat Kewedanan Sembilan kerana adat itu boleh menerima perlintasan semasa ke semasa. Ini boleh dilihat daripada segi politik di mana sistem Prabu Besar dan Dato’-dato Undang masih melanjutkan kontinuitas tanpa digugat termasuklah institusi Dato’ Buram dan buapak-buapak. Daripada aspek sosial, ia masih bercirikan hidup perikatan seperti budaya bekerjasama, bermuafakat, saling harga-menghargai dan semangat kejiranan. Selain itu, ritual nikah kahwin, kenduri dan sebagainya masih memiliki ciri-ciri tradisi nan eksklusif.

Tungkai dan Tembolok

[sunting
|
sunting sumber]

Masyarakat Melayu Negeri Sembilan dikelaskan mengikut nenek moyang mereka. Pengkelasan ini dikenali sebagai suku. Suku dalam pengertian sifat ialah anggota awam yang terbentuk daripada kerubungan keturunan yang daripada jihat ibunya. Dalam konteks masyarakat Adat Perpatih terwalak 12 suku iaitu Biduanda, Batu Hampar, Mungkal, Sri Lemak, Pandau Kumboh, Tiga Nenek, Sri Melenggang, Batu Belang, Tanah Datar, Momongan Acheh, Anak Melaka, dan Tiga Batu

Seseorang yang membuat interpretasi mengenai nilai-nilai nan terwalak dalam rasam sehubungan dengan idiom “cak agar mati anak, jangan sepi adat” ini hanya melihat dari sudut kategori yang keempat di atas tetapi. Pepatah “biar mati anak asuh jangan senyap resan” yang menjadi prinsip asas sistem hayat bermasyarakat privat Resan Perpatih ini sering disalah tafsir bukan sahaja orang biasa cuma sekali lagi pemimpin-komandan Jawi. Semua ini bertindak adalah disebabkan mereka kurang mengarifi maksud senyatanya yang dikatakan mengenai adat tersebut.[13]

Pendidikan

[sunting
|
sunting sumber]

Negeri Sembilan mempunyai beberapa buah institusi pengajian tinggi awam dan swasta. Umumnya resep institusi pengajian tataran lebih tertumpu di pelabuhan-bandar terdepan di Negeri Sembilan. Berikut merupakan beberapa biji pelir institusi pengajian tinggi awam dan swasta:

Institusi pengajian tinggi mahajana

[sunting
|
sunting sumber]

Nama panjang Stempel pendek Diasaskan Lokasi
Politeknik Port Dickson PPD 1990 Port Dickson
Universiti Sains Islam Malaysia USIM 1998 Poin
Universiti Teknologi MARA UiTM 1999 Kuala Pilah,Seremban,Rembau&Nilai
Politeknik Angka PNS 2007 Bandar Enstek, Skor
Sekolah tinggi Pendidikan Guru Kampus Pendidikan Teknik IPG KPT 2013 Bandar Enstek, Skor

Institusi pengajian tinggi swasta dan kolej universiti

[sunting
|
sunting sumber]

Label strata Stempel pendek Diasaskan Lokasi
Kolej Universiti Antarabangsa INTI INTI-IU 1998 Angka
Manipal International University[14] MIU 2011 Nilai
Kolej Antarabangsa Nilai NU 1997 Nilai
Universiti Mayfield MFU 2005 Bahau
Kolej Universiti Linton UCL 1995 Mantin
Malaysia Theological Seminary STM 1979 Seremban
UCSI International School UCSI 1986 Bandar Springhill
Kolej Unniversiti Teknologi Islam UNITI 1997 Pasir Panjang, Port Dickson

Hospital

[sunting
|
sunting sendang]

Berikut yakni beberapa buah hospital mahajana dan hospital swasta yang terdapat di Negeri Sembilan:

Hospital Awam

[sunting
|
sunting sumber]

  • Hospital Tuanku Jaafar, Seremban
  • Hospital Tuanku Ampuan Najihah, Estuari Pilah
  • Hospital Port Dickson
  • Hospital Padanan
  • Hospital Jelebu
  • Hospital Biang jari
  • Hospital Rembau

Hospital Swasta

[sunting
|
sunting sumur]

  • Pusat Perubatan Angka, Negeri Sembilan, Malaysia
  • Hospital Tukang Seremban[15]
  • Columbia Asia Medical Center – Seremban
  • Hospital Pakar Senawang
  • Hospital Mawar[16]
  • Pusat Perubatan NSCMH
  • Columbia Asia Hospital

Makanan

[sunting
|
sunting sumber]

Makanan tradisi Negeri Sembilan adalah panas dan pedas sebagai salah satu daripada bahan-korban yang digunakan adalah cili gabah, iaitu cili yang paling pedas. Saji yang terkenal termasuklah rendang, (kepingan daging lembu dimasak dengan santan dan lada). Kalau seseorang merasai gaya Minangkabau yang terka unik dalam memasak, dengan menyaksikan mereka sering menggunakan ‘lombok padi’ (sahang kecil dan sangat sensual) dalam setiap masakannya. Dengan memasak “Masak Lemak Cili Padi – ikan, daging, atau sayur masak kerumahtanggaan santan dicampur dengan kunir dan cili gabah tanah.

Satu lagi keistimewaan Negeri Sembilan merupakan “Lemang”, pulut dimasak dengan santan kerumahtanggaan buntang buluh di atas api mendelongop. Ia dihidangkan dengan Rendang, kari daging yang lazat serta tebal dan kersang.[17]

Pengangkutan

[sunting
|
sunting sumber]

Lokasi di Negeri Sembilan

[sunting
|
sunting sumber]

Persimpangan Pedas-Linggi di Daerah Sembilan.

Dari segi fasiliti pengangkutan, Negeri Sembilan n kepunyaan rangkaian jalan besar sepanjang 3,000 km. Pembinaan Lebuhraya Lor-Selatan Jajaran Selatan (PLUS)
E2, Lebuhraya Kajang–Seremban (LEKAS)
E21
dan Lebuhraya Paksina-Kidul Hubungan Tengah (ELITE)
E6
telah banyak membagi kemudahan kepada pengguna jalan raya merentasi negeri termasuk ke Negeri Sembilan. Selain itu, sektor pengangkutan umum yang semakin pesat membangun menjatah kesan yang aktual terhadap masyarakat lokal terutamanya dalam memberi keselesaan sederum mengerjakan perjalanan. Selain itu, terletak lagi fasilitas rangkaian jalan kereta api yang mengaduh bandar-bandar di n domestik Negeri Sembilan dengan negeri-negeri di pantai barat dan pantai timur Semenanjung Malaysia. Namun, Provinsi Sembilan merupakan salah satu ketimbang dua buah area di Malaysia yang tidak mempunyai kemudahan lapangan terbang selain semenjak kewedanan Perlis. Walau bagaimanapun, singgasana Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur hanya terletak sepanjang 30 minit pelawatan dari bandar Seremban menerobos Lebuh Raya Lor-Selatan dan Lebuh Raya ELITE.

Seremban

[sunting
|
sunting sumber]

Di ibu kawasan, Seremban adalah hab pengapalan awam bagi Negeri Sembilan. Terdapat pelbagai jenis pengangkutan masyarakat bisa didapati di siasat bom serta terdapat banyak pemilikan kenderaan persendirian sebagai halnya bas dan keretapi.

Bas

[sunting
|
sunting sumber]

Seremban mempunyai sebuah stesen bas penting iaitu Terminal One yang menghubungkan Seremban dengan bandar-dermaga terdahulu di Daerah Sembilan seperti Muara Pilah, Bahau, Rembau dan Malaysia seperti Alor Setar, Ipoh dan Melaka. Semua syarikat bas yang menyediakan perkhidmatan bas berpusat di sini.

Kereta jago merah

[sunting
|
sunting sumber]

Stesen KTM Komuter Seremban ialah salah sebuah stesen komuter bakal Laluan Batu Caves – Musuh[18]. Dahulunya menjadi stesen penamat bagi perkhidmatan KTM Komuter tetapi jajaran aliran sudah dipanjangkan menjangkau hingga stesen komuter Sungai Gadut. Stesen ini menjadi nadi kepada penduduk Seremban yang bekerja kerumahtanggaan pelbagai sektor di Lembah Klang yang menjadikan komuter sebagai alternatif jenaka kesesakan di lebuh raya sekeliling Kuala Lumpur sreg waktu puncak. Terletak juga pemukim yang bukan berasal pecah kawasan Negeri Sembilan menetap di Seremban namun bekerja di kawasan Lembah Klang seperti dari Selangor dan Estuari Lumpur.

Gemas

[sunting
|
sunting mata air]

Gemas juga yakni salah satu tempat yang mempunyai kemudahan Stesen sepur yang menghubungkan antara laluan tepi laut barat (Padang Besar-Woodlands) dan laluan pantai timur (Tumpat-Gemas).

N antipoda

[sunting
|
sunting sumber]

Bandar Rival berjiran dengan Bandar Pulau Sebang, Melaka. Lampu busur pertanda di kedua-dua bandar nan berjiran itu merupakan sempadan antara Kewedanan Melaka dan Negeri Sembilan. Oponen boleh dihubungkan dengan Melaka, Seremban dan Johor Bahru melalui jalan persekutuan. Lebuh raya utama enggak melewati daerah Tampin tetapi bisa memperalat Lebuh Raya Paksina-Selatan dan keluar melalui Tol Simpang Ampat Alor Gajah. Daerah Dagi memiliki Stesen keretapi iaitu Gemas, Batang Melaka dan Air Kuning Selatan. Belaka stesen Air Kuning Selatan telah ditutup. Projek kalangan kereta jago merah berdempetan antara Seremban ke Gemas masuk menggantikan Stesen Kereta Api Batang Melaka yang sedia ada di lokasi yang baru. Walau bagaimanapun lokasi Stesen KTMB Batang Melaka nan baru akan dipindahkan n domestik kawasan Kewedanan Melaka. Stesen keretapi terdamping bikin bandar Tampin yakni Stesen Keretapi Pulau Sebang, Alor Gajah Melaka yang terdapat doang 1 kilometer sahaja dari Gerendel bandar Musuh.

Senawang

[sunting
|
sunting sumber]

Senawang yang mempunyai kemudahan pengangkutan rel juga dikenali perumpamaan
Senawang halt, yaitu sebuah stesen kereta jago merah yang menyediakan perkhidmatan sebagai perhentian di garisan Stesen keretapi Rawang. Sira kini internal pembinaan misal sebahagian ketimbang projek halangan berkembar dan berelektrik antara Seremban dan Gemas, diambil alih oleh IRCON International, sebuah anak syarikat Indian Railway. Stesen tersebut memulakan perkhidmatannya sejak 14 Mei 2022.

Diversifikasi pengiriman

[sunting
|
sunting sumber]

Bas

[sunting
|
sunting sumber]

Stesen bas Terminal One di Seremban ialah taktik sandar bas utama di Negeri Sembilan yang menawarkan perkhidmatan bas ekspres harian ke semua bandar dan bandaraya utama di Jazirah Malaysia dan Singapura. Terminal One juga menyediakan perkhidmatan bas perbandaran biasa ke Port Dickson, Tampin, Kuala Pilah, Bahau dan bom-dermaga bukan di distrik tersebut.

Teksi

[sunting
|
sunting sumber]

Teksi lagi mudah diperolehi di Stesen Teksi Seremban di Jalan Yamtuan Munawir. Dengan mengenakan tambang yang munasabah, seseorang boleh memperalat perkhidmatan teksi untuk ke bandar-bandar terdepan di Negeri Sembilan dan juga ke Ambang Selut, Melaka dan Johor Bahru.

Keretapi

[sunting
|
sunting perigi]

Seremban dihubungkan ke Kuala Luluk melalui perkhidmatan kecenderungan komuter pantas yang sedemikian itu selesa dan berlepas setiap 15 minit (Waktu puncak) dan 45 minit (Luar Perian Puncak). Seremban pula mudah dihubungkan melalui rangkaian urut-urutan keretapi utama di Semenanjung Malaysia yang menghubungkannya dengan rata-rata bandar-bandar penting.

Kereta sewa

[sunting
|
sunting sumber]

Kereta carter bisa didapati di Alun-alun Terbang Antarabangsa Estuari Selut untuk membolehkan seseorang memandu ke seluruh pelosok Negeri Sembilan. Walau bagaimanapun, bagi mereka yang sudah lalu fertil di Negeri Sembilan, urusan sewaan kereta dapat dijalankan melalui sejumlah agen pelancongan.

Agen pelancongan

[sunting
|
sunting perigi]

Sesetengah badal tamasya utama mempunyai majikan tersendiri di bandar Seremban. Anjangsana ke seluruh kawasan dapat diuruskan menerobos hotel-hotel terdahulu.[19]

Media

[sunting
|
sunting mata air]

Televisyen

[sunting
|
sunting sumur]

Serokan televisyen di Wilayah Sembilan sebagaimana susukan televisyen di Malaysia yang mempunyai amanat gratis dan pemberitaan berbayar. Makrifat percuma disediakan melalui myFreeview dan n kepunyaan 31 saluran. Perkhidmatan siaran berbayar pula ditawarkan oleh Astro dan Unifi TV. Terdapat pemancar televisyen di Gunung Telapak Buruk untuk menutupi Seremban, Jelebu, Mulut sungai Pilah, Port Dickson, manakala Rembau, Tampin dan Empu tangan menerima wara-wara dari Gunung Ledang.

Cetak

[sunting
|
sunting sumber]

Akhbar-akhbar nan terletak di Distrik Sembilan antaranya:

  • Berita Buletin
    (intern Bahasa Malaysia)
  • Utusan Malaysia
    (kerumahtanggaan Bahasa Malaysia)
  • Kosmo!
    (internal Bahasa Malaysia)
  • Harian Metro
    (dalam Bahasa Malaysia)
  • Sinar Harian
    (intern Bahasa Malaysia)
  • New Straits Times
    (dalam Bahasa Inggeris)
  • The Star
    (n domestik Bahasa Inggeris)
  • The Malay Mail
    (dalam Bahasa Inggeris)
  • The Sun
    (internal Bahasa Inggeris)
  • Nanyang Siang Pau
    (kerumahtanggaan Bahasa Mandarin)
  • Sin Chew Jit Poh
    (dalam Bahasa Mandarin)
  • China Press
    (dalam Bahasa Mandarin)
  • Malaysia Nanban
    (n domestik Bahasa Tamil)
  • Makkal Osai
    (intern Bahasa Tamil)

Radio

[sunting
|
sunting perigi]

Berikut yakni frekuensi stesen radio nan terdapat di Negeri Sembilan, sama ada dimiliki oleh imperium alias swasta.

Frekuensi Stesen Pengendali Bahasa
87.9 Klasik FM RTM Melayu
88.3 8FM Media Prima Mandarin, Kantonis
88.7 TraXX FM RTM Inggeris
88.9 GoXuan Astro Radio Mandarin, Kantonis
89.7 Ai FM RTM Mandarin, Kantonis, Hokkien
89.9 BFM BFM Wahana Inggeris
90.5 Minnal FM RTM Tamil
91.1 Asyik FM RTM Semai, Temiar, Jakun, Temuan
92.6 Negeri FM RTM Melayu
93.3 988 FM Star RFM Radio Mandarin, Kantonis
94.2 Mix FM Astro Radio Inggeris
94.8 Best FM Kritik Johor Melayu
95.0 Hitz FM Astro Radio Inggeris
96.9 Sinar Astro Radio Melayu
97.9 Melody Astro Radio Mandarin, Kantonis
98.6 Fly FM Media Prima Inggeris
99.5 Hot FM Ki alat Prima Melayu
100.6 MY Astro Radio Mandarin, Kantonis
101.3 Buletin FM Wahana Prima Jawi
101.5 Raaga Astro Radio Tamil
102.7 Radio IKIM IKIM Melayu, Inggeris, Arab
103.6 ERA Astro Radio Jawi
104.6 Lite FM Astro Radio Inggeris
104.9 Zayan Astro Radio Jawi
106.0 CITYPlus FM Cense Media Mandarin, Kantonis
107.0 Suria FM Star RFM Radio Melayu

Lihat juga

[sunting
|
sunting sumber]

  • Budaya di Area Sembilan
  • Pelancongan di Wilayah Sembilan
  • Pengapalan di Provinsi Sembilan
  • Identiti Negeri Sembilan
  • Senarai orang dari Daerah Sembilan

Rujukan

[sunting
|
sunting sumber]


  1. ^

    http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=Area+Sembilan%2C+Malaysia

  2. ^

    de Josselin de Jong, P. E., (1951),
    Minangkabau and Negri Sembilan, Leiden, The Hague.

  3. ^

    Mohd Shah kedelai Mohd Said al-Haj, Tambo Alam Naning, DBP, 2000, ms 164
  4. ^


    a




    b




    c




    d




    Rosiswandy bin Mohd Salleh. “Pengamalan Adat Perpatih di Daerah Sembilan”
    (PDF).
    Jabatan Muzium Malaysia. Diarkibkan
    (PDF)
    ketimbang yang asal pada 2022-09-30. Dicapai sreg
    22 Januari
    2022
    .



  5. ^


    “Colonial Reports–annual, Issues 1570-1599”. Dicapai pada
    9 January
    2022
    .


  6. ^


    a




    b




    c




    “Indikator Utama Teroris Warga dan Perumahan 2022”.
    Jabatan Perangkaan Malaysia
    . Dicapai puas
    3 September
    2022
    .



  7. ^


    “Local government in Malaysia: Types, functions, organisation, members and budget”.
    Penang Monthly. November 2022. Diarkibkan tinimbang yang asal pada 2022-02-26. Dicapai lega
    2021-01-22
    .



  8. ^


    Ganason, Anesh. “Land Administration System in Malaysia: Building Institutional and Organisational Capacity for Coordinating Land Administration between the Federal and State Authorities”
    (PDF).
    Universiti Kewarganegaraan Malaysia. Diarkibkan tinimbang yang bawah
    (PDF)
    puas 2022-02-04. Dicapai plong
    2021-01-22
    .



  9. ^


    Korporat SUKNS (1 Disember 2022). “Istiadat Ulangan Penghulu Luak Tanah Mengandung Menjunjung Duli”.
    Pintu Rasmi Kerajaan Kewedanan Sembilan. Diarkibkan daripada yang asal pada 2022-01-23. Dicapai puas
    24 Januari
    2022
    .


  10. ^


    a




    b




    c




    “Latar Pinggul Pidana Malaysia dan Mahkamah Negeri Sembilan”.
    Portal Rasmi Perbicaraan Daerah Sembilan. Diarkibkan daripada nan asal pada 2022-09-28. Dicapai puas
    22 Januari
    2022
    .



  11. ^


    Wirani Fadhilah. “Kerjasama
    Sister City
    Bukittinggi, Sumatera Barat, Indonesia dengan Seremban, Negeri Sembilan, Malaysia 2022-2017″
    (PDF).
    Universitas Komputer Indonesia. Diarkibkan
    (PDF)
    tinimbang yang asal pada 2022-01-22. Dicapai pada
    22 Januari
    2022
    .



  12. ^


    “Kota Kembar Kota Bukittinggi”.
    Pemerintahan Ii kabupaten Bukittinggi. Diarkibkan tinimbang yang asal pada 2022-10-31. Dicapai pada
    22 Januari
    2022
    .



  13. ^


    “salinan arkib”. Diarkibkan daripada yang dasar pada 2022-10-27. Dicapai puas
    2014-10-26
    .



  14. ^

    Manipal International University Diarkibkan 2022-07-10 di Wayback Machine

  15. ^

    Hospital Pakar Seremban Diarkibkan 2022-08-06 di Wayback Machine

  16. ^

    Hospital Mawar Diarkibkan 2022-01-02 di Wayback Machine

  17. ^

    http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/ns_historical.htm

  18. ^

    Laluan Batu Caves – Tampin Diarkibkan 2022-03-27 di Wayback Machine.

  19. ^


    “Akomodasi pengangkutan di Negeri Sembilan”
    (PDF). Diarkibkan daripada yang asal
    (PDF)
    sreg 2022-11-29. Dicapai pada
    2014-11-21
    .


Pautan luar

[sunting
|
sunting sumur]

  • Provinsi Sembilan
  • Atlas-atlas berkaitan dengan Negeri Sembilan
  • Laman rasmi Imperium Negeri Sembilan Darul Khas



Source: https://ms.wikipedia.org/wiki/Negeri_Sembilan